Passend onderwijs

Ook voor kinderen met een handicap of gedragsproblemen moet er een passende onderwijsplek zijn. Liefst op een gewone school waar het kind extra begeleiding krijgt. En als het echt nodig is in het speciaal onderwijs. Het kabinet wil het stelsel voor passend onderwijs herzien. In het nieuwe stelsel krijgen scholen de plicht een passende onderwijsplek te bieden aan leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben.

Nieuw stelsel passend onderwijs

In het nieuwe stelsel passend onderwijs krijgen scholen de verantwoordelijkheid om voor elk kind een zo goed mogelijke plek in het onderwijs te vinden. Leraren worden beter voorbereid op hoe zij met zorgleerlingen moeten omgaan en de bureaucratie wordt verminderd. Het speciaal onderwijs blijft bestaan met capaciteit voor zo’n 70.000 leerlingen.

Het aantal kinderen dat op school extra ondersteuning krijgt, is de afgelopen jaren met 17% gegroeid. De stijging van het aantal leerlingen met een zware indicatie is zelfs gegroeid met 65%. De kosten voor deze extra ondersteuning zijn fors gestegen en het is niet duidelijk waar het geld aan op gaat. Wél is duidelijk dat veel geld naar de hulpverlening gaat die van buiten de school komt. Het belandt niet in de klas bij de leraar, waar het wel voor is bedoeld. Daarnaast zitten jaarlijks 2.500 kinderen 4 weken of langer thuis, omdat er voor hen geen passende onderwijsplek is.

Gefaseerde invoering bezuiniging

De invoering van passend onderwijs gaat door in 2012, maar de bezuiniging start een jaar later, in 2013. Het kabinet wil hiermee een zorgvuldige invoering van passend onderwijs bevorderen.

Dit betekent dat de bezuiniging nog niet per 1 augustus 2012 ingaat. In plaats van een bezuiniging van € 50 miljoen in 2012 en een structurele bezuiniging van € 300 miljoen vanaf 2013, start de bezuiniging pas in 2013. Het begint met een bedrag van € 100 miljoen, oplopend naar € 200 miljoen in 2014 en € 300 miljoen vanaf 2015.

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) bekijkt in overleg met de onderwijsorganisaties hoe het nieuwe stelsel het beste kan worden ingevoerd. Inzet daarbij is om de bestaande expertise te behouden voor het onderwijs en gedwongen ontslagen zoveel mogelijk te voorkomen. In juni stuurt de minister een rapportage naar de Tweede Kamer over de voortgang en het invoeringstraject van passend onderwijs.

Scholen verantwoordelijk voor passende onderwijsplek

Op dit moment moeten ouders zelf op zoek naar een passende onderwijsplek voor hun kind. Het kabinet wil dit veranderen. Daarom krijgen scholen en schoolbesturen per 1 augustus 2012 een zorgplicht. Dit houdt in dat zij verplicht worden een passende onderwijsplek te bieden aan leerlingen die zich aanmelden. Dit gebeurt in nauw overleg tussen school en ouders.

In het nieuwe systeem melden ouders hun kind schriftelijk aan bij de school van hun voorkeur. Daarbij geven zij aan dat hun kind extra ondersteuning nodig heeft. De school moet binnen 8 weken beslissen of een leerling wordt toegelaten. Als een school het kind niet kan toelaten, moet de school (of het schoolbestuur) een passende onderwijsplek op een andere school zoeken. Dat kan een gewone school zijn of een school voor speciaal onderwijs. Belangrijk daarbij is dat een goede balans wordt gevonden tussen de wensen van ouders en de mogelijkheden van scholen.

Centrale rol voor leraren en schoolleiders

De rol van leraren en schoolleiders komt in het nieuwe stelsel centraal te staan. Leraren en pabo-studenten moeten zich kunnen (bij)scholen en moeten goed ondersteund worden om onderwijs te geven aan leerlingen met verschillende behoeften aan begeleiding en ondersteuning. Het geld voor extra ondersteuning moet in de klas terechtkomen.

Scholen gaan samenwerken in regio’s

Om de zorgplicht waar te kunnen maken, gaan scholen en schoolbesturen samenwerken in geografisch afgebakende samenwerkingsverbanden. Door de samenwerking kunnen scholen zich specialiseren en onderling afspraken maken wie welke kinderen het beste onderwijs kan geven. Het beschikbare geld kan efficiënter en effectiever worden ingezet omdat het budget voor passend onderwijs voortaan rechtstreeks naar de samenwerkende scholen gaat. Hierdoor is meer maatwerk mogelijk. Als een school een leerling geen passend onderwijs kan geven, dan zoekt de school binnen het samenwerkingsverband naar een andere passende onderwijsplek.

Zorgplan samenwerkende scholen

De afspraken van de samenwerkingsverbanden worden eens per 4 jaar vastgelegd in een zorgplan. In dit plan wordt opgenomen:

• hoe passend onderwijs kan worden gerealiseerd;
• hoe geld voor zorg wordt verdeeld en besteed; 
• hoe ondersteuning voor leerlingen in het gewone onderwijs wordt toegewezen; 
• hoe de verwijzing naar het speciaal onderwijs gaat verlopen; 
• hoe ouders worden geïnformeerd over de manier waarop de zorg voor leerlingen is ingericht.

Het zorgplan moet worden afgestemd met de gemeente. De Inspectie voor het Onderwijs ontvangt een exemplaar van het zorgplan.

Landelijke indicatiestelling en 'rugzakje' verdwijnen

Met de komst van het nieuwe systeem van passend onderwijs wordt de landelijke indicatiestelling afgeschaft. Daarmee verdwijnt ook de leerling-gebonden financiering (rugzakje). Dit geld gaat naar de samenwerkingsverbanden van de scholen. Hierdoor kan het geld efficiënter en effectiever 'in de speciale of gewone klas' worden ingezet.

Speciaal onderwijs blijft bestaan

Het speciaal onderwijs blijft bestaan met een capaciteit voor ongeveer 70.000 leerlingen. Er ligt een wetsvoorstel om de kwaliteit van het speciaal onderwijs te verbeteren.

De scholen voor het speciaal onderwijs worden in de regionale samenwerkingsverbanden ondergebracht. Daarmee vervalt ook voor deze leerlingen de indicering.

Naast de basisbekostiging ontvangen de scholen voor speciaal onderwijs per ingeschreven leerling geld voor zorg. Dit geld komt uit het zorgbudget van het samenwerkingsverband waaronder de leerling valt.

Tot slot moet plaatsing van leerlingen in het (voortgezet) speciaal onderwijs er op gericht zijn dat de leerlingen zo mogelijk weer kunnen instromen in het gewone onderwijs.

Wetsvoorstel passend onderwijs

Het nieuwe stelsel passend onderwijs wordt geregeld in een wetsvoorstel dat waarschijnlijk eind augustus 2011 aan de Tweede Kamer wordt aangeboden. De nieuwe wet gaat pas in als de Tweede en Eerste Kamer ermee ingestemd hebben en als de wet in het Staatsblad is gepubliceerd. Het is de bedoeling dat de (wetgeving) passend onderwijs op 1 augustus 2012 in werking treedt.

 

Klik hier voor meer informatie van de Rijksoverheid.